Skuteczne zarządzanie systemami w organizacji wymaga systematycznego podejścia do audytów. Norma ISO 19011 dostarcza kompleksowych wytycznych, które pozwalają usprawnić ten proces i osiągnąć wymierne rezultaty. Poznaj zasady i metodykę audytowania, które sprawią, że Twoja organizacja będzie działać efektywniej.
Czym jest ISO 19011?
ISO 19011 to międzynarodowa norma zawierająca wytyczne dotyczące audytowania systemów zarządzania. Stanowi fundamentalne narzędzie dla organizacji dążących do skutecznego monitorowania i doskonalenia swoich systemów zarządzania. Norma obejmuje zasady audytowania, wskazówki dotyczące zarządzania programem audytów oraz metodykę przeprowadzania audytów wewnętrznych i zewnętrznych.
Dokument zawiera praktyczne wytyczne dotyczące wszystkich etapów procesu audytowego – od planowania i przygotowania, przez realizację działań audytowych, aż po raportowanie wyników i monitorowanie działań następczych. ISO 19011 wyróżnia się uniwersalnością zastosowania, gdyż może być wykorzystana do audytowania różnorodnych systemów zarządzania, niezależnie od ich wielkości czy specyfiki branżowej.
Historia i rozwój normy ISO 19011
Pierwsza wersja normy ISO 19011 została opublikowana w 2002 roku jako odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie firm na ujednolicone wytyczne dotyczące audytowania systemów zarządzania. Powstała ona z połączenia wcześniejszych dokumentów: ISO 10011 (dotyczącego audytowania systemów jakości) oraz ISO 14010, ISO 14011 i ISO 14012 (odnoszących się do audytów środowiskowych).
- 2002 – pierwsza publikacja normy
- 2011 – rozszerzenie zakresu i wprowadzenie koncepcji zarządzania ryzykiem
- 2018 – trzecia edycja z naciskiem na podejście oparte na ryzyku i audyty zdalne
Zastosowanie ISO 19011 w różnych systemach zarządzania
ISO 19011 charakteryzuje się uniwersalnością w audytowaniu różnych systemów zarządzania. W praktyce znajduje zastosowanie w:
- Systemach zarządzania jakością (ISO 9001)
- Systemach zarządzania środowiskowego (ISO 14001)
- Systemach zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy (ISO 45001)
- Systemach zarządzania bezpieczeństwem informacji (ISO 27001)
- Systemach zarządzania energią (ISO 50001)
Kluczowe zasady audytowania według ISO 19011
Norma ISO 19011 opiera się na fundamentalnych zasadach, zapewniających rzetelność i obiektywizm prowadzonych audytów:
- Uczciwość w prezentowaniu wyników
- Rzetelne przedstawianie faktów
- Należyta staranność zawodowa
- Zachowanie poufności informacji
- Systematyczne podejście do procesu audytowego
- Koncentracja na obszarach wysokiego ryzyka
Podejście oparte na ryzyku w audytowaniu
Podejście oparte na ryzyku wymaga od audytorów dogłębnego zrozumienia kontekstu organizacji, jej procesów oraz potencjalnych zagrożeń i szans. Audytorzy analizują nie tylko zgodność z wymaganiami normatywnymi, ale również oceniają, czy system zarządzania skutecznie adresuje zidentyfikowane ryzyka.
Planowanie i przeprowadzanie audytów
Proces audytu według ISO 19011 obejmuje następujące etapy:
- Określenie celów, zakresu i kryteriów audytu
- Identyfikacja niezbędnych zasobów
- Analiza potencjalnych ryzyk i szans
- Przeprowadzenie spotkania otwierającego
- Zbieranie i weryfikacja informacji
- Formułowanie ustaleń i wniosków
- Przeprowadzenie spotkania zamykającego
Kompetencje audytorów według ISO 19011
Norma ISO 19011 precyzyjnie określa wymagania dotyczące kompetencji audytorów systemów zarządzania. Podstawę stanowi połączenie wiedzy technicznej oraz odpowiednich cech osobowościowych. Audytor musi wykazywać się gruntowną znajomością zasad, procedur i metod audytowania, a także rozumieć specyfikę audytowanego systemu zarządzania oraz branży.
- Obiektywna ocena i niezależny osąd
- Uczciwość w przedstawianiu faktów
- Profesjonalny sceptycyzm
- Umiejętność korzystania z technologii informacyjnych
- Zdolność prowadzenia audytów zdalnych
Wymagane umiejętności i wiedza audytorów
| Obszar kompetencji | Wymagane umiejętności |
|---|---|
| Umiejętności analityczne | Krytyczna ocena dowodów, identyfikacja powiązań systemowych |
| Zdolności interpersonalne | Aktywne słuchanie, empatia, efektywna komunikacja |
| Wiedza techniczna | Znajomość standardów, norm i specyfiki branżowej |
| Zarządzanie ryzykiem | Identyfikacja i ocena ryzyk w procesach biznesowych |
Znaczenie regularnych szkoleń dla audytorów
Systematyczne szkolenia stanowią podstawę rozwoju kompetencji audytorów w dynamicznym środowisku biznesowym. ISO 19011 podkreśla wagę ciągłej aktualizacji wiedzy i umiejętności, by nadążać za zmieniającymi się normami i praktykami branżowymi.
- Uczestnictwo w konferencjach branżowych
- Programy samokształcenia
- Mentoring doświadczonych audytorów
- Praktyczne doświadczenie w różnorodnych audytach
- Wymiana doświadczeń między praktykami
Organizacje inwestujące w rozwój audytorów nie tylko spełniają wymagania normy, ale przede wszystkim podnoszą jakość przeprowadzanych audytów, co przekłada się na efektywność całego systemu zarządzania.
